Nederweert
Jos Boerekamps
[Jos Boerekamps]

webdesign: Eric Kusters

@

Allereerst is in de gieterij een siliconenrubbermal gemaakt van het originele beeld. De was die hiervoor gebruikt wordt, is harder dan de normale boetseerwas. Voordeel van een dergelijke mal is het zonder risico kunnen gieten van een beeld en het gieten van meerdere exemplaren (editie). Goed te zien zijn ook enkele gietkanalen, nodig om de was te verdelen over het beeld en de lucht af te voeren. Rubberen opstaande randen geeft de gieter de mogelijkheid alles precies op de plaats te plaatsen en te houden tijdens het gieten.

 

De vloeibare siliconenrubber wordt als een "schil"op de huid van het beeld aangebracht. Een aantal knoppen en pasvormen zorgt ervoor dat de later aangebrachte gipsen steunmal precies op de juiste plaats in de rubberen mal past.

 

 

 

 

 

 

De laatste handeling om een goede mal te verkrijgen voor het gieten in was is de steunmal.

De flexibele rubbermal kan tijdens het wasgieten niet vervormen omdat de gipsen mal precies op de juiste plaats past door de pasvormen (knoppen).

 

 

 

 

 

Nu is deze mal klaar om een wasafgietsel te maken. Door een laag van ongeveer 6 mm in de mal te laten stollen en de rest uit te gieten ontstaat een hol gietsel van was.

Het uiteindelijke beeld in brons is dan ook ook hol gegoten. Anders zou een en ander te zwaar worden en de spanningen te groot (evenals krimpende krachten). Het hol gieten in brons wordt op een andere pagina apart uitgelegd!

 

Voor ieder wasmodel wordt echter steeds een nieuwe mal gemaakt om het brons in te gieten. Na het afkoelen slaan wij de mal stuk om het gestolde bronzen beeld uit de mal te halen. Het principe van de verloren wasvorm! Voor de duidelijkheid is bij deze  foto donkere gietwas gebruikt.

 

De foto verder naar beneden is bewust op de kop gezet. Dit is namelijk de positie van het beeld met de aangezette giet- en ontluchtingskanalen in de uiteindelijke mal, gemaakt in een combinatie van chamotte en gips. De buitenkant van de gietmal krijgt nog een bewapening van metaaldraad om  de kracht van het uitzetten tijdens het gieten op te vangen. Bovenaan in het midden is de dikke gietprop te zien die dient voor het ingieten van het gesmolten brons. Vandaaruit wordt het brons verdeeld over het beeld door een stelsel van gietkanalen. Op plaatsen waar eventuele luchtbellen kunnen ontstaan zijn luchtkanalen geplaatst. Zo kan de lucht naar boven ontsnappen en geen fouten in het uiteindelijke gietsel te weeg brengen.

Het in gips ingebette wasmodel met kanalen gaat nu in een oven en bij ongeveer 650 graden celcius wordt alle was uit de mal gestookt. Na afkoeling is het geheel klaar voor het ingieten van het hete brons. In de mal is het beeld en alle kanalen immers door het uitstoken hol aanwezig.

 

Na het uitstoken is de iets verwarmde mal gedeeltelijk in zand ingegraven om gemakkelijk te kunnen gieten en de druk op te vangen die vanuit de mal naar buiten wil komen. Het is zaak om in een keer de mal goed te vullen in een rustig maar constant tempo. Zoals op de foto goed te zien is, moeten de gieters zich uitgebreid beschermen tegen het zeer hete brons. In de smeltkroes is het gesmolten brons nog minstens 1100 graden celcius!

 

 

 

 

Bovenop het hete brons drijven meestal nog enige ongerechtigheden en die worden eraf "geschuimd" met een grote lepel (links in beeld). Het is iedere keer weer een spannend gebeuren. Zal het gietsel goed zijn en heeft de mal de verschillende krachten doorstaan?

 

Na het afkoelen kan de mal rondom het gestolde brons verwijderd worden. Het paard komt uit de mal met de kanalen nu ook meegegoten in brons. De laatse resten van het gipsen omhulsel zijn nog zichtbaar.

 

O.a. door zandstralen of door borstelen is deze laag te verwijderen. Sommige kunstenaars laten dergelijke resten in het beeld zitten als onderdeel van de afgewerkte huid (patina).

 

Het is nog een arbeidsintensief werk om het beeld "klaar"te noemen. Alle kanalen moeten voorzichtig afgezaagd worden om beschadigingen aan het beeld te voorkomen. Overal waar de aanhechting heeft gezeten van een kanaal moet de huid bijgewerkt worden totdat niets meer hiervan zichtbaar is. Een hol bronzen beeld heeft gaten die dicht gelast worden en ook bijwerken behoeven!

 

 

 

 

 

Een detailfoto van het kanalenstelsel.

 

Na het volledig bijwerken rest nog één karwei. Het kleuren van de bronshuid oftewel patineren.

Een voornamelijk chemisch proces met vele mogelijkheden en een groot aantal recepten om de kleur te verkrijgen die verlangd wordt. In dit geval een donker bruine huid. Het patineren gaat vaak gepaard met verhitting, afkoeling en het gebruik van o.a. zuren. Voorzichtigheid dus geboden.

 

De detailfoto van Bonfire toont niet alleen de zeer precies uitgewerkte huid van het beeld maar ook de diepbruine tint. Dit beeld is een voorstudie van het levensgrote beeld dat Toon Grassers zal maken (2003) van het beroemde dressuurpaard van onze Olympisch kampioene Ankie van Grunsven.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pannenweg 224, 6031 RK Nederweert. T.: 0495-634432 Bronsgieterij